Krótka instrukcja ratowania zabytkowej kapliczki w Roczynach
Jarosław Skupień

Krótka instrukcja ratowania zabytków

"Krótka" instrukcja ratowania zabytkowej kapliczki

Jakiś czas temu opisywaliśmy na naszych łamach historię zakończoną sukcesem - remont i konserwację najstarszej kapliczki w Gminie Andrychów - kapliczki z figurą Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej mieszczącej się w Roczynach przy ulicy Polana. Obiecaliśmy wtedy, że stworzymy krótki przewodnik dla tych, którzy chcieliby dowiedzieć się jak wygląda "droga urzędowa" od momentu wyrażenia chęci restaurowania zabytkowej kapliczki przez właścicieli do szczęśliwego zakończenia. Dzięki uprzejmości Haliny Markowskiej i Małgorzaty Ogórek mieliśmy okazję zapoznać się z całym segregatorem pełnym pism urzędowych, pozwoleń, decyzji, planów itp. itd. Nie jest to na pierwszy rzut oka sprawa prosta.

Wgłębiając się jednak w treść dokumentacji udało nam się wyłuskać garść informacji z której być może skorzystają kolejni właściciele tego typu obiektów, pragnący przyczynić się do uratowania ich dla kolejnych pokoleń tak jak bohaterki poprzedniego naszego reportażu.

Pełny segregator. Na szczęście - właściciele ułożyli wszystko pięknie w chronologicznym porządku, bez którego trudno byłoby w krótkim czasie dojść do sedna oraz odtworzenia "przebytej drogi".

Pierwszy dokument w segregatorze to decyzja w sprawie wpisania zabytku do rejestru zabytków ruchomych. To Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków orzeka o wpisie do rejestru zabytków województwa Małopolskiego.

Kamienną kapliczkę przydrożną z figurą Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z 1775 roku z miejscowości Roczyny w Gminie Andrychów wpisano do rejestu zabytków pod nr. B-279/M. Decyzja obejmuje kapliczkę w całości - figurę Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej stojącej na kuli oplecionej wężem, oraz postument z płyciną z napisem "Fundowano w roku 1775. Błażej Kudłacik restaurował w roku 1902."

W decyzji podane jest uzasadnienie.

Kamienna kapliczka z figurą Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej została ufundowana w 1775 roku jako wyraz pobożności członków lokalnej społeczności. Odnowiona w 1902 r. przez Błażeja Kudłacika, ówczesnego właściciela terenu na którym do dzisiaj figura stoi. Wspomniana figura, wykonana z piaskowca, cokół czworoboczny z inskrypcją od frontu, zachowany fragmentarycznie. Figura o cechach rzeźby ludowej, utrzymanej w stylistyce późnego baroku, Prawdopodobnie wytwór lokalnego warsztatu kultywującego tradycyjne formy kamieniarskie. Z uwagi na swoje walory historyczne, artystyczne i kulturowe kapliczka zasługuje na ochronę prawną z mocy ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami dziennik ustaw nr 162 z 2003 roku poz 1568 z późniejszymi zmianami.

Na decyzji jest data: 27 grudnia 2011 roku. Do decyzji załączono wyrys z mapy ewidencyjnej i pouczenie o skutkach wpisu do rejestru zabytków. Otrzymali ją właściciel czyli - zgłaszająca P. Małgorzata Ogórek, a decyzję przesłano równiez do wiadomości Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie.

Mamy decyzję. Co dalej?

Kolejny dokument to wniosek o wydanie pozwolenia Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich i restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków woj. Małopolskiego. Wniosek wysyła wnioskodawca do wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie. Jest w nim opisany obiekt, którego dotyczy wniosek, podano też dane wnioskodawcy, tytuł prawny wnioskodawcy do występowania w sprawie, opis zakresu prac objętych wnioskiem, dane wykonawców prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, oraz dane osobowe kierownika budowy. Jest zamieszczony również przewidywany termin rozpoczęcia i zakończenia prac oraz uzasadnienie wniosku.

Załącznikami do wniosku o wydanie pozwolenia przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków na prowadzenie prac konserwatorskich i restauratorskich kamiennej kamiennej kapliczki jest wypis z rejestru gruntów potwierdzający stan prawny obiektu oraz dokument potwierdzający spełnianie przez osobę prowadzącą prace konserwatorskie kwalifikacji określonych w odpowiednim zarządzeniu ministerialnym. Jest w nim również program prac konserwatorskich (chroniony prawem autorskim) w którym znajdują się takie informacje zawarte przez dyplomowanego konserwatora zabytków jak: karta informacyjna obiektu, stratygrafia, stan zachowania, program prac konserwatorskich, założenia i koncepcja planowanych prac, dokumentacja fotograficzna.

28 lutego 2012 roku Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał pozwolenie nr 18/12 na prowadzenie prac konserwatorskim na prowadzenie prac przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku pozwolił wnioskodawcy na przeprowadzenie prac konserwatorskich w pełnym zakresie - Konserwacji technicznej i estetycznej przy kamiennej kapliczce z figurą Matki Boskiej NP w oparciu o program prac konserwatorskich, ustalając również termin realizacji prac na 2012/2013 rok. Pozwolenie wydane jest z jednoczesnym nałożeniem obowiązków przestrzegania określonych warunków.

Wnioskodawca zobowiązany jest m.in. do pisemnego powiadomienia Wojewódzkiego Urzedu Ochrony Zabytków o terminie rozpoczęcia i zakończenia prac z
siedmiodniowym wyprzedzeniem. Wnioskodawca jest też zobowiązany do pisemnego powiadomienia o ewentualnej zmianie wykonawcy. Jest też zobowiązany do powiadomienia Wojwódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków o wszystkich okolicznościach ujawnionych w trakcie prowadzenia prac restauratorskich, a nie przewidzianych w uzgodnionym zakresie. Wnioskodawca zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji przebiegu prac - dziennika prac restauratorskich, przy cyklach wieloletnich wymagane są sprawozdania roczne. Wnioskodawca - wykonawca jest zobowiązany dostarczyć Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków egzemplarz dokumentacji powykonawczej obrazującej przebieg prac i zawierającej opracowanie ich wyników w sposób umożliwiający ich identyfikację i dokładną lokalizację przestrzenną wszystkich czynności, użytych materiałów oraz dokonanych odkryć. Wnioskodawca zobowiązuje wykonawcę do opracowania sposobu postępowania z zabytkiem po zakończeniu wskazanych w pozwoleniu prac i przekazania tego opracowania w terminie do 3 miesięcy Małopolskiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi zabytków a drugiego egzemplarza - właścicielowi zabytku.

Kolejnym pismem w segregatorze jest pismo z 28.08.2012 roku skierowanym do Urzędu Miejskiego w Andrychowie - Wydział Strategii i Rozwoju. Pismo dotyczy prośby o wpisanie do projektu budżetu na rok 2013 sfinansowania renowacji kapliczki MBNP w Roczynach przy ul. Polana. Złożono w tej sprawe pismo do urzędu z prośbą o pozyskamie środków finansowych na remont kapliczki. W odpowiedzi wnioskodawczyni otrzymała pismo z zapewnieniem, że Wydział Strategii i Rozwoju Urzędu Miejskiego w Andrychowie rozpocznie starania o uzyskanie źródeł finansowania. Jest też informacja od składającej prośbę o wpisaniu przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wspomnianej kapliczki do rejestru zabytków. Jednocześnie wskładająca wniosek poinformowała, że podjęte starania o pozyskania finansów z innych żródeł nie dały pozytywnego rezultatu. Kapliczka jest najstarszym obiektem na terenie gminy, a koszt renowacji kapliczki łącznie z wykonaną a niezapłaconą wyceną konserwatora zabytków wyniesi ok. 28.615 zł.

Kolejne pismo właścicielka otrzymała z Urzędu Miejskiego, który zapewnił, że rozpocznie starania o sfinansowanie renowacji kapliczki

Właścicielka wyraziła zgodę na realizację operacji i oświadczyła, że wyraża zgodę na przeprowadzenie przez Gminę Andrychów prac konserwatorskich w pełnym zakresie. Załącznikiem do wspomnianej zgody było oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zgoda wszszystkich współwłaścicieli na wykonywanie robót budowlanych objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę.

Kolejnym dokumentem w segregatorze jest umowa użyczenia, która została zawarta pomiędzy użyczającą a Urzędem Miesjkim w Andrychowie. Użyczający oświadcza że jest właścielem działki oraz oświadcza że Małopolski Konserwator Zabytków wydał pozwolenie na przeprowadzenie prac konserwatorskich.

Użyczający użycza częśc nieruchomości o powierzchni (w tym przypadku) 4m2 z zabudowaną kapliczką na okres 8 lat oraz zezwala na przeprowadzenie prac konserwatorskich przy kapliczce oraz przeniesienie pozwolenia wydanego przez Małopolskiego Woj. Konserwatora Zabytków z jej osoby na gminę Andrychów.

Kolejna decyzja to decyzja wydana przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w sprawie zmiany pozwolenia na prowadzenia prac konserwatorskich - dane personalne wnioskodawcy zastąpiono danymi Urzędu Miejskiego. Informację otrzymało również Starostwo Powiatowe.

Kolejną decyzją była decyzja wydana przez Starostę Wadowickiego - dotycząca zatwwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia dla Gminy Andrychów na wykonanie robót budowlanych polegających na remoncie kapliczki wg projektu sporządzonego przez upoważnionego do tego architekta.

Kolejną znaczącą cześcią dokumentacji jest więc projekt budowlany w którym znajdują się wszelkie informacje dotyczące prowadzonych prac budowlanych.

Jest też bogata dokumentacja fotograficzna przedstawiająca kapliczkę przed remontem, zwymiarowanie remontowanej kapliczki itp.

Następny dokument to pismo z dnia 2.10.2013 roku do MWKZ w Krakowie w którym to piśmie zawiadamia się o rozpoczęciu prac konserwatorskich i zmianie wykonawcy prowadzącego prace konserwatorskie. Dołączono do niego uprawnienia osoby mającej prowadzić prace konserwatorskie.

Kolejną częścią jest protokół przekazania placu budowy na zadanie renowacji kapliczki. Plac budowy przekazano na potrzeby realizacji zadania.

Zbliżamy się do szcześliwego finału. W segregatorze natrafiamy na protokół spisany przez komisje konserwatorską o konieczności przeniesienia kapliczki do pracowni konserwatorskiej oraz wykaz prac. Dopiero w tym momencie rozpoczyna się "naprawa" zniszczonej kapliczki.

Podczas odkopywania fundamentów zauważono, że w fundamentach znajdują się fragmenty innej kapliczki. Udokumentowano to fotograficznie. Ta "inna" kapliczka stanowiła fundament pod budowę istniejącej obecnie i konserwowanej. Na wspomnianej płycie widnieje data 1773 która być może jest datą ufundowania wcześniejszej kapliczki. Wspomniane fragmenty starej kapliczki która znajdowała się wewnątrz fundamentów będą umieszczone w Izbie Regionalnej.


Fotografia części dokumentacji prac konserwatorskich przeprowadzonych przez Pracownię Konserwacji Zabytków - Maria Osielczak z Bielska Białej. Dokumentacja opublikowana za zgodą autorki- Marii Osielczak


Fotografia części dokumentacji prac konserwatorskich przeprowadzonych przez Pracownię Konserwacji Zabytków - Maria Osielczak z Bielska Białej. Dokumentacja opublikowana za zgodą autorki- Marii Osielczak


Fotografia części dokumentacji prac konserwatorskich przeprowadzonych przez Pracownię Konserwacji Zabytków - Maria Osielczak z Bielska Białej. Dokumentacja opublikowana za zgodą autorki- Marii Osielczak

 

Czas na ostateczne protokoły - protokół odbioru przedmiotu umowy spisany między inwestorem - Gminą Andrychów i wykonawcą Pracownią Konserwacji Zabytków - Maria Osielczak z Bielska Białej, oraz protokół z komisji prac konserwatorskich i oględzin odrestaurowanej kapliczki - po przewiezieniu jej na poprzednie miejsce.

Jak wspomnieliśmy - do dokumentów załączono bogatą dokumentację prac konserwatorskich w której zawarto opis prac oraz ich przebieg.

Udało się! Kapliczka będzie teraz bezpiecznie - co najmniej przez kilka kolejnych pokoleń towarzyszyć historii naszej gminy.

Czas na kolejne!

Jarosław Skupień



andrychow.pl © 2002
http://www.nowiny.andrychow.pl/